Werkcongres Maatschappelijke Weerbaarheid – Democratie, Zingeving, Moraliteit

  • Wanneer? 04 februari 2026
  • Hoe laat? vanaf 9:30-15:30 uur
  • Waar? Christelijke Hogeschool Ede | Oude Kerkweg 100, Ede
  • Kosten Deelname is gratis
Groepje in zitje in gang naar P
Groepje in zitje in gang naar P
Jonge docent overhemd voor de klas
Jonge docent overhemd voor de klas

In het kort

Hoe blijft onze samenleving overeind in tijden van toenemende onzekerheid, ontwrichting en spanning? De krijgsmacht staat in deze tijd voor ingrijpende veranderingen en opereert in een wereld waarin geopolitieke spanningen en maatschappelijke kwetsbaarheden elkaar raken. Dat roept fundamentele vragen op over democratie, over de rol van professionals en gemeenschappen, en over ons moreel kompas.

Tijdens het Werkcongres Maatschappelijke Weerbaarheid – Democratie, Zingeving, Moraliteit brengt de Christelijke Hogeschool Ede bestuurders, onderwijsprofessionals, onderzoekers, maatschappelijke organisaties en overheden samen om deze vragen gezamenlijk te verkennen. Het congres sluit aan bij de context waarin Defensie nadrukkelijk de samenwerking zoekt met onderwijs en maatschappelijke partners, en gebruikt deze context als vertrekpunt voor een bredere maatschappelijke dialoog.
Niet vanuit techniek of crisisplanning, maar vanuit de maatschappelijke en morele dimensie van weerbaarheid: hoe blijven mensen, instituties en gemeenschappen handelingsbekwaam, rechtvaardig en verbonden wanneer het erop aankomt?

Waarom dit congres?

De aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid neemt nationaal en lokaal toe. Overheid, maatschappelijke organisaties, bedrijven, professionals en burgers staan voor de gezamenlijke opgave om voorbereid te zijn op uiteenlopende vormen van ontwrichting, terwijl democratische waarden, vertrouwen en menselijke waardigheid onder druk kunnen komen te staan. Weerbaarheid gaat daarbij niet alleen over paraatheid, maar over de vraag hoe een samenleving functioneert wanneer het erop aankomt.

Dit werkcongres richt zich op maatschappelijke weerbaarheid als een gedeelde verantwoordelijkheid. Het sluit aan bij de context waarin defensie de samenwerking zoekt met onderwijs, onderzoek en maatschappelijke organisaties, maar verbreedt deze context naar de samenleving als geheel. Niet vanuit militaire paraatheid of technische veiligheid, maar vanuit de kracht van mensen, beroepspraktijken en gemeenschappen.

Centraal staat hoe professionals, bestuurders en burgers in het dagelijks handelen vormgeven aan weerbaarheid binnen zorg, onderwijs, journalistiek, bestuur en maatschappelijke initiatieven. 
Weerbaarheid ontstaat niet uitsluitend door zelfredzaamheid of overheidsingrijpen, maar juist in relaties, vertrouwen en gedeelde waarden. Daarom staat tijdens het congres de versterking van maatschappelijke zelforganisatie en lokale veerkracht centraal, evenals de democratische en morele weerbaarheid van instituties.

Ook is er aandacht voor bronnen van betekenis, moraal en zingeving die mensen en gemeenschappen helpen stand te houden onder druk. 
Het werkcongres biedt ruimte voor verdieping, dialoog en gezamenlijke verkenning van deze opgave, met het oog op leren, samenwerken en het zetten van vervolgstappen. 

Programma op hoofdlijnen

Keynote speakers:  
- Gijs Tuinman, staatssecretaris van Defensie  
- Pieter-Jaap Aalbersberg, voormalig Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV)  

Enkele experts van de CHE zullen daarnaast hun inzichten en ervaringen delen en in gesprek met elkaar over Maatschappelijke weerbaarheid.  Na de plenaire opening zijn er verschillende soorten sessies waar deelnemers met elkaar aan de slag gaan met vraagstukken die binnen hun organisaties en instellingen spelen.  

09.30 – 10.00 uur        Inloop en ontvangst 

10.00 – 10.50 uur        Plenair programma: opening en keynotes 

11.00 – 11.45 uur        Workshop ronde 1 

11.45 – 11.50 uur        Wisseltijd 

11.50 – 12.35 uur        Workshop ronde 2 

12.45 – 13.30 uur        Lunch 

13.30 – 14.15 uur        Workshop ronde 3 

14.30 – 15.00 uur        Plenaire terugkoppeling en afronding 

15.00 uur                     Netwerkborrel 

Volgt

Heb je vragen over het werkcongres, mail dan naar maatschappelijkeweerbaarheid@che.nl

 

Workshops verkenning samenwerking

In ronde 1 is er een besloten bestuurdersbijeenkomst, die ingaat op de rol van bestuurder/directeur in tijden van crises.

Ronde 1

  • Verkennen vanuit brede opvatting van filosofie van het opzetten van een Filosofiewerkplaats
  • Potje buurt preppen, versterken weerbaarheid op buurtniveau
  • Dilemma's in digitaal gedrag van reservisten
  • Netwerkleiderschap, hoe bouw je een netwerk die echt iets voor elkaar krijgt

Ronde 2

  • Werken aan versterken sociale basis in Ede is werken aan weerbaarheid en vice versa
  • Consortium thematafel Maatschappelijke weerbaarheid Fase 1 reflectie
  • Scripting voor noodsituaties
  • Samen weer weerbaarheid worden

Ronde 3

  • Open Netwerkplek
  • Consortium thematafel Fase 2 aanzet voor de organisatorische blauwdruk en roadmap
  • Scripting voor noodsituaties
  • VH-netwerkbijeenkomst voor contactpersonen defensie

Workshops inhoudelijke verkenning

Ronde 1

  • Van militaire paraatheid naar gedeelde verantwoordelijkheid
  • Moreel beraad vanuit defensiecontext waarin deelnemers samen een concreet dilemma onderzoeken
  • Solidarity Sparks Burgerkracht over grenzen heen
  • Potje buurt preppen Versterken weerbaarheid op buurtniveau

Ronde 2

  • Journalistieke wargame, ethische afwegingen in crisis
  • Moreel beraad vanuit defensiecontext waarin deelnemers samen een concreet dilemma onderzoeken
  • Neem je plek, hoe acterende burgers de democratie vernieuwen
  • Weerbare lokale democratie dankzij de civiele weerbaarheidsstool

Ronde 3

  • Wees voorbereid, het gaat niet alleen om bewapenen
  • Sociale kaart voor noodsituaties
  • Zingeving in tijden van crisis
  • Nader in te vullen