Programma op hoofdlijnen
09.30 – 10.00 uur Inloop en ontvangst
10.00 – 10.50 uur Plenair programma: opening en keynotes
11.00 – 11.45 uur Workshop ronde 1
11.45 – 11.50 uur Wisseltijd
11.50 – 12.35 uur Workshop ronde 2
12.45 – 13.30 uur Lunch
13.30 – 14.15 uur Workshop ronde 3
14.30 – 15.00 uur Plenaire terugkoppeling en afronding
15.00 uur Netwerkborrel
Workshopronde 1
Door Wim Dekker (CHE) en Annemieke Pungu (CHE) in P 0.167
Het bevorderen van sociale cohesie is cruciaal, juist voor mensen die zich aan de rand van de samenleving bevinden of daar terecht dreigen te komen. Het lectoraat Informele Netwerken draagt met (actie)onderzoek bij aan de versterking van die sociale basis. We bespreken hoe bijvoorbeeld de samenwerking tussen school, ouders en de wijk kan bijdragen aan weerbaarheid, en hoe wijkverbetering daarin bijdraagt. Niet alleen de woonomgeving, maar ook de sociale dimensie.
Door dr. Ronald J. Voorn (Strategisch adviseur Nationale Weerbaarheidstraining) in P 0.173
Een bijdrage vanuit de Nationale Weerbaarheidstraining aan maatschappelijke weerbaarheid, met als kernvraag hoe Defensie bijdraagt aan weerbaarheid in de samenleving. In de sessie komt expliciet ook de rol van reservisten aan bod: hoe zij, naast hun militaire inzetbaarheid, functioneren in en bijdragen aan de maatschappij zodra zij als reservist beschikbaar zijn.
De sessie is nadrukkelijk bedoeld als dialoogsessie, waarin wordt verkend in hoeverre reservisten primair worden gezien vanuit militaire paraatheid, of juist ook vanuit hun bredere rol binnen maatschappelijke weerbaarheid en de verbinding tussen Defensie en samenleving en hoe dat uit te dragen.
Door Daphne van Paassen (onderzoeker van lectoraat Journalistiek, Fontys Hogeschool) in P 1.163
Ook de folder ‘Bereid je voor op een noodsituatie’ in de bus gekregen? Daarin maant de overheid mensen niet enkel een noodpakket aan te schaffen maar ook samen met buurtgenoten een noodplan te maken. Dat buren daar niet a la minute mee aan de slag gaan, merkte Daphne van Paassen die als journalist al eerder een artikel schreef voor De Groene Amsterdammer over de vraag of je je niet beter sámen in plaats van ‘ieder voor zich’ kunt voorbereiden op een (klimaat)ramp. Voor het artikel probeerde ze haar eigen wijk aan het buurtpreppen te krijgen – met weinig succes. Terwijl experts als Karen van Oudenhoven, directeur van het SCP, en hoogleraar/veteraan Mark Levels dat minstens zo belangrijk vinden als een noodpakket. ‘Als je je huis uitdrijft door een overstroming, is de eerste die je tegenkomt je buurman. Bij calamiteiten ben je aangewezen op je buurtgenoten’, aldus Van Oudenhoven.
Om de inertie te doorbreken ontwikkelde Daphne van Paassen samen met het lectoraat van Fontys Journalistiek, waar zij ook docent-onderzoeker is, het spel Potje Buurtpreppen, waarmee burgers op een speelse (en vaak hilarische) manier zich bewust worden van de noodzaak hiertoe. Het spel werd eerder getest op de Dutch Design Week en de Top van Onderop. Maak tijdens deze sessie kennis met het spel plus bijbehorend onderzoek.
Door Koen Goffings en Hanne Westhovens, PXL Hogeschool (BE) Charlot Lugtigheid en Koen Vossen, Avans Hogeschool (NL) in P 1.165
Hoe kunnen we het volledige potentieel van vrijwilligerswerk benutten om onze samenleving veerkrachtiger te maken in tijden van crisis? Hogeschool PXL en Avans Hogeschool richten zich samen met maatschappelijke partners op het verbinden van talenten en gemeenschappen in de Euregio om sneller, slimmer en veiliger te reageren op noodsituaties. Hiervoor kijken we naar een hybride vrijwilligersnetwerk, een talent-matching platform en innovatieve tools zoals realtime telecoaching om vrijwilligers te ondersteunen. Tijdens deze interactieve sessie nemen we je kort mee in de kern van het project en de uitdagingen die we willen oplossen, zoals beperkte en inflexibele vrijwilligernetwerken. Daarna gaan we samen aan de slag met vragen als: Hoe kunnen we talenten beter koppelen aan actuele behoeften? Welke ideeën heb jij om grensoverschrijdende samenwerking te versterken? Wat mag een overheid verwachten van zijn burgers in tijden van crises? Wat mogen burgers verwachten van publieke professionals/de overheid in tijden van crisis? Wat vraagt een burgerkracht-benadering in tijden van crises van de publieke professional?
Door Miriam Jager en Kocky van der Eerden, Hogeschool Arnhem en Nijmegen in P 1.167
| In deze interactieve workshop maak je kennis met Netwerkleiderschap. We nemen je mee in de wereld van 'webbers' en bruggenbouwers of grenswerkers en verkennen de drie niveaus van de netwerkleider: Hoofd: De strategie achter complexe ecosystemen. Hart: Jouw persoonlijke drijfveer en rol in de verandering. Handen: Concrete vaardigheden om beweging te creëren. Wat kun je verwachten? In een uur tijd krijg je een 'vliegensvlugge' introductie in netwerkleiderschap en ga je zelf aan de slag met een concrete casus. Ideaal voor iedereen die buiten de eigen muren wil kijken. |
Door Martine Groen lector Cybersecurity, Anke van Gorp senior onderzoeker lectoraat Zorg en Veiligheid, Hogeschool Utrecht in P 2.163
Digitaal gedrag in het privéleven en de andere baan van reservisten van Defensie heeft een grote invloed op de veiligheid van Defensie. Zelfs als Defensie de beveiliging van de eigen systemen op orde heeft en medewerkers getraind zijn in het veilig gebruik van deze systemen, kunnen er nog risico’s ontstaan door gedrag van deze medewerkers in hun privéleven of hun andere baan.Het reguleren van het digitale gedrag van reservisten in hun privéleven én hun andere baan is niet zomaar mogelijk. Hier zitten zowel juridische als ethische beperkingen en vraagstukken. In een lopend KIEM Defensie project richten wij ons op reservisten van Defensie.
In dit project wordt onderzocht wat de juridische en ethische toelaatbare grenzen zijn. Welke gedragsveranderingtechnieken en trainingsvormen kunnen worden ingezet om reservisten te stimuleren hun digitale gedrag in alle contexten (werk én privé) aan te passen? De uitkomsten van dit project zijn ook relevant voor andere organisaties in het veiligheidsveld die werken met reservisten zoals politie, brandweer en GGD GHOR.
We zullen de eerste resultaten van het onderzoek laten zien en daarna in gesprek gaan middels stellingen. Dit doen we in de werkvorm “over de lijn” waarbij we de aanwezigen vragen of ze het eens of oneens met een stelling zijn. Door te kiezen waar ze gaan staan, geven deelnemers hun mening in de ruimte weer. Hierna gaan we in gesprek met de redenen waarom mensen op de plek zijn gaan staan waar ze staan. De uitkomsten gebruiken we om onze eerste resultaten aan te scherpen.
Door Henriette Bout, Nick de Graaf en Suzanne Smallenbroek vanuit COID Defensie in P2.171
| In deze sessie ervaren deelnemers wat een moreel beraad is en hoe het kan helpen om ingewikkelde morele vragen zorgvuldig te onderzoeken. Een moreel beraad is een gestructureerd gesprek waarin deelnemers samen een concreet dilemma onderzoeken. Het doel is om morele waarden, verantwoordelijkheden en handelingsopties helder te krijgen. We werken met de VU-methode waarbij we in 90 minuten een gekozen dilemma afpellen. We verkennen het morele probleem, kijken naar onderliggen waarden en onderzoeken mogelijke handelingsrichtingen. Deelnemers leren tijdens deze sessie hoe een moreel beraad bijdraagt aan maatschappelijke weerbaarheid door ruimte te maken voor zorgvuldige afwegingen, ook wanneer belangen botsen of emoties oplopen. De sessie is actief, verdiepend en vraag inzet van alle deelnemers. Het dilemma wordt ingebracht door iemand die zelf voor het dilemma staat en ook aanwezig is tijdens de sessie. |
Door Robert van Putten, CHE en Geert Jan Spijker, CHE in P 2.173
Maatschappelijke Weerbaarheid is niet alleen een praktische uitdaging (wat gaan we eraan doen, wat zijn goede oplossingen), maar ook een existentieel vraagstuk (hoe we ons ertoe kunnen verhouden, hoe dit ons bestaan raakt). Voor dat laatste is een ander type inspanning nodig. We komen dan op het terrein van filosofie, levensbeschouwing, ethiek en kunst: de bronnen die existentiële reflectie voeden. Mijn veronderstelling is dat betekeniskennis bijdraagt aan weerbaarheid van de samenleving en dat complexe ‘wicked’ vraagstukken niet zonder dit type kennis kunnen.
In deze sessie wil ik verkennen of we een Werkplaats rond dit type reflectie kunnen opzetten, wat ik maar (vanuit een brede opvatting van filosofie) een Filosofiewerkplaats Maatschappelijke Weerbaarheid noem. Ook wil ik inventariseren wat voor existentiële bezinning dan nodig is rond weerbaarheid: welke ‘verhoudingsvragen’ (hoe moet ik mij verhouden tot…) dringen zich dan op?
Door Erik-jan Smits, CHE en Ellen Vervoort-Nijsen, Transactieland
Speciale sessie voor bestuurders om met elkaar in gesprek gaat over drie samenhangende vraagstukken.
De sessie, onder leiding van experts, waarin ruimte is om dilemma’s te delen, perspectieven te verbinden en gezamenlijk te verkennen wat deze opgave vraagt van bestuur en samenwerking.
In deze openingssessie definiëren de bestuurders de strategische kaders.
Workshopronde 2
Door Nanko Boerma, Transactieland in P 0.167
In de werksessie ‘Neem je plek’ staan de ‘acterende burgers’ centraal. Gezonder, beter opgeleid en welvarender dan welke eerdere generaties ook, nemen zij zelf het initiatief om maatschappelijke problemen op te pakken met respect voor (de grenzen van) ieders zelfbeschikkingsrecht. Tot dusver hebben wij ons zelfbeschikkingsrecht georganiseerd via het parlement dat de overheid controleert en stuurt. Talloze grote affaires (zoals kinderopvang toeslag, gasschade in Groningen) en vastzittende dossiers (denk aan stikstof, woningbouw) laten zien dat dit steeds moeilijker gaat.
Over het ‘waarom?’ houden we het kort. Het accent ligt op het ‘wat’ en het ‘hoe’. Als acterende burgers nemen we onze plek. We gaan zelf aan de slag met de problemen die om oplossing vragen. Vervolgens formuleren we de randvoorwaarden die op een ander niveau moeten worden ingevuld. Dit alles zal tot meer vragen dan antwoorden leiden. Zo zetten we eerste stappen in het herdefiniëren van de democratie die we – waar overheidsapparaat minder effectief is – ‘dieper’ moeten beleggen: in de samenleving zélf. Misschien is dat wel de crux van de weerbare samenleving.
Door dr. Rogier van der Wal, lector Ethisch Werken, Fontys Hogeschool en P 0.173
In haar essay ‘Burgerlijke ongehoorzaamheid’ uit 1972, in Nederlandse vertaling opgenomen in de bundel ‘Het waagstuk van de politiek’ uit 2018, breekt Hannah Arendt een lans voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting én de vrijheid van handelen. Wie burgerlijk ongehoorzaam is, overtreedt weliswaar de wet, maar anders dan een crimineel doet hij/zij dit voor nobele doeleinden: zorg voor het algemeen belang en een meer rechtvaardige wereld. Ik ben van plan om het essay van Arendt te combineren en aan te vullen met de boeiende studie van Erica Chenoweth over ‘civil resistance’ (OUP, 2021). Wat kunnen we van hen beiden leren? In de jaren zeventig toen Arendt haar essay schreef, was er al veel loos in de wereld; nu helaas weer. Laten we kijken of en hoe Arendt en Chenoweth ons inspiratie aanreiken om daar goed/beter en weerbaarder mee om te kunnen gaan.
Door Marnix Bras, CHE en Nicolien de Jong, CHE in P 1.163
Deelsessie 'Scripting voor noodsituaties'
Iedere inwoner heeft het informatieboekje 'Voorbereiden op een noodsituatie' gekregen.
Maar op welke manieren kun je als gemeente voorbereid zijn?
In deze sessie wordt ‘scripting’ als methodiek geïntroduceerd.
Met scripting, waarbij AI doelbewust wordt ingezet, worden sociale scenario's in beeld gebracht.
Enerzijds om te verhelderen wat er gebeurt aan de probleemkant.
En anderzijds voor het ontwerpen van mogelijke oplossingen en die te visualiseren.
Met de input van deelnemers wordt ter plekke gewerkt aan een mogelijk scenario en het effect van scripting ervaren.
Deze sessie kan nuttig zijn voor professionals van diverse disciplines en op allerlei niveaus, zoals beleidsmedewerkers, medewerkers van gemeenten en/of partnerorganisaties.
Door Astrid Nienhuis, Matthijs Veenendaal en Willeke Slingerland, Hogeschool Utrecht
(Samenwerking tussen het Instituut voor Veiligheid en het lectoraat Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat) in P 1.167
We willen met behulp van het prototype civiele weerbaarheidstool zicht krijgen op de mate en functie van het sociale weefsel in de lokale context.
Sociaal kapitaal vormt de kern van civiele weerbaarheid, omdat het de netwerken van vertrouwen, wederkerigheid en samenwerking activeert die nodig zijn om voorzieningen, structuren en handelingsperspectieven te laten functioneren. Zowel bonding sociaal kapitaal (hechte banden binnen buurten, families en vriendenkring), bridging sociaal kapitaal (verbindingen tussen verschillende groepen (cultureel, sociaal, economisch) en linking kapitaal: relaties tussen inwoners, bedrijven en instituties (gemeente, zorg, politie).
Door Anne Lisa Giesen en Huub Evers, Fontys Hogeschool in P 2.171
Wargaming is een door defensie al breed toegepaste methode om scenario's in een veilige setting te simuleren en te anticiperen op consequenties.
Tijdens deze werksessie laten Huub Evers en Anne Lisa Giesen (Fontys Journalistiek) zien hoe journalistieke wargames redacties confronteren met morele dilemma’s rond misleiding, macht en verantwoordelijkheid. Het doel: creëren van een journalistiek collectief geheugen waar we allemaal van kunnen profiteren.
Door Henriette Bout, Nick de Graaf en Suzanne Smallenbroek, COID Defensie in P 2.171
| In deze sessie ervaren deelnemers wat een moreel beraad is en hoe het kan helpen om ingewikkelde morele vragen zorgvuldig te onderzoeken. Een moreel beraad is een gestructureerd gesprek waarin deelnemers samen een concreet dilemma onderzoeken. Het doel is om morele waarden, verantwoordelijkheden en handelingsopties helder te krijgen. We werken met de VU-methode waarbij we in 90 minuten een gekozen dilemma afpellen. We verkennen het morele probleem, kijken naar onderliggen waarden en onderzoeken mogelijke handelingsrichtingen. Deelnemers leren tijdens deze sessie hoe een moreel beraad bijdraagt aan maatschappelijke weerbaarheid door ruimte te maken voor zorgvuldige afwegingen, ook wanneer belangen botsen of emoties oplopen. De sessie is actief, verdiepend en vraag inzet van alle deelnemers. Het dilemma wordt ingebracht door iemand die zelf voor het dilemma staat en ook aanwezig is tijdens de sessie. |
Door Erik-jan Smits, CHE, Ellen Vervoort-Nijsen, Transactieland en Renske Karens, CHE in P 2.173
Voortbouwend op de bestuurlijke koers, wordt in deze sessie de inhoudelijke diepte opgezocht. We inventariseren welke thema’s momenteel urgent zijn in de maatschappij en waar de grootste behoeften liggen. Door deze thema’s te ordenen en te prioriteren, bepalen we de specifieke focusgebieden van het consortium. Dit vormt de ruggengraat van de inhoudelijke agenda.
Workshopronde 3
In P 0.167
Gerdine Schep en Greta de Wit, CHE in P 0.173
| In deze workshop verkennen we de contouren van een 15 ec minor Maatschappelijke Weerbaarheid. Het is een eerste stap om te onderzoeken hoe maatschappelijke weerbaarheid betekenisvol een plek kan krijgen in het hoger onderwijs. Wat zijn belangrijke perspectieven als het gaat om vrede en democratie in tijden van geopolitieke spanningen, bedreigingen voor het klimaat en technologische ontwikkelingen? Hoe creëert de minor ruimte voor kritische stemmen en ontwikkelen studenten perspectivistische lenigheid? Kom met je opgedane inzichten en ervaringen in ronde 1 en 2 naar deze workshop en denk mee over het onderwijs. |
Door Marnix Bras en Nicolien de Jong (CHE) in P 1.163
Deelsessie 'Scripting voor noodsituaties'
Iedere inwoner heeft het informatieboekje 'Voorbereiden op een noodsituatie' gekregen.
Maar op welke manieren kun je als gemeente voorbereid zijn?
In deze sessie wordt ‘scripting’ als methodiek geïntroduceerd.
Met scripting, waarbij AI doelbewust wordt ingezet, worden sociale scenario's in beeld gebracht.
Enerzijds om te verhelderen wat er gebeurt aan de probleemkant.
En anderzijds voor het ontwerpen van mogelijke oplossingen en die te visualiseren.
Met de input van deelnemers wordt ter plekke gewerkt aan een mogelijk scenario en het effect van scripting ervaren.
Deze sessie kan nuttig zijn voor professionals van diverse disciplines en op allerlei niveaus, zoals beleidsmedewerkers, medewerkers van gemeenten en/of partnerorganisaties.
Door Jan Willem Nuis, Timon Ramaker, CHE in P 1.165
De gepolariseerde samenleving maakt kwetsbaar. Het democratische ethos erodeert. Het lijkt alsof me niet meer kunnen luisteren… Hoe gaan we om met verschillen? In deze sessie verkennen we verschillen tussen elkaar. Dat doen we vanuit het vermoeden dat mensen in een weerbare samenleving of organisatie hebben geleerd om constructief om te gaan met verschillen, verschillen kunnen tolereren en soms ook verdragen. Dat is een andere insteek dan volop inzetten op consensus en gedeelde visie. Het is paradoxaal: een gepolariseerde samenleving die meer weerbaar wil worden, vraagt meer aandacht voor verschillen…
Een samenleving of organisatie waarin geen ruimte is voor verschillen en constructieve conflicten is kwetsbaar en stagneert. Dit vermoeden is gebaseerd op onze onderzoekservaringen in opleidingen, journalistieke redacties en het MKB. Polarisatie zit niet alleen ‘buiten’ in de samenleving en de media, maar ook ‘binnen’ in de verbanden waarin we zelf werken en leven. In veel organisaties, bedrijven, scholen en gezinnen worden ‘ongemakkelijke gesprekken’ vermeden of onhandig aangegaan. Is er ruimte voor verschillen voordat we willen verbinden? Is er ruimte voor vertraging, voordat we doorgaan en doorpakken? Wat vraagt dit van ondernemers, leiders en medewerkers?
Deelnemers krijgen een schrijfopdracht en verkennen in tweetallen met behulp van de methode van dialogische kauwvragen (https://janwillemnuis.nl/index.php/2025/11/20/dialogische-kauwvragen/) een situatie waarin jezelf onder druk kwam te staan. We ronden af met gezamenlijke reflectie: wat doen verschillen, wat vraagt dat van betrokkenen, wat kunnen verschillen brengen en wat vraagt dat aan leiderschap en organisatie?
In P 1.167
Door Arnolt Stijf en Jeanette de Korte, docenten opleiding Theologie, CHE in P 2.163
Arnolt Stijf en Jeanette de Korte van de Opleiding Theologie gaan in gesprek met het GVI Ede (geestelijke verzorging bij incidenten) en één of meerdere predikanten rondom de vraag: ‘Wat is er nodig om gebedshuizen in tijden van crisis te openen, mensen te verwelkomen en adequaat te reageren op een crisis?’ Heel recent heeft het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken een handreiking geschreven voor kerken en synagogen die gebruikt kan worden bij voorbereiden op crises. De handreiking is beschikbaar tijdens de werksessie en we zullen met elkaar in gesprek gaan over vragen zoals ‘Is er binnen de gemeente Ede inzicht in een veerkrachtig netwerk van kerken, synagogen of moskeeën die bijdragen aan de veerkracht van de gemeente en wat hebben betrokkenen nodig om uitvoering te geven aan de taak ‘Gebedshuizen open in tijden van crisis’?
In P 2.171
Door Erik-jan Smits, CHE, Ellen Vervoort-Nijsen, Transactieland
en Renske Karens, CHE in P 2.173
Ontwikkkeling van een handelingsrepertoire met netwerken, skills en tools in buurten en wijken, denk aan een vervolg op de deelsessies zoals buurtpreppen, scripting, weerbaarheid in de wijk, en wellicht ook netwerkleiderschap in onderwijs met aandacht voor onzekerheidsvaardigheden, ontwikkelen van veerkracht, weerbaarheid, maar ook dialoogvaardigheden, ruimte maken voor meerstemmigheid.
In het kort
Hoe blijft onze samenleving overeind in tijden van toenemende onzekerheid, ontwrichting en spanning? De krijgsmacht staat in deze tijd voor ingrijpende veranderingen en opereert in een wereld waarin geopolitieke spanningen en maatschappelijke kwetsbaarheden elkaar raken. Dat roept fundamentele vragen op over democratie, over de rol van professionals en gemeenschappen, en over ons moreel kompas.
Informatie
En hoe krijgt dit vorm in het dagelijks handelen van professionals, organisaties en gemeenschappen?
In het paper Werken aan weerbare praktijken verkent lector Robert van Putten (Christelijke Hogeschool Ede) hoe een eerste vraag rond samenwerking met Defensie zich heeft verbreed tot het bredere vraagstuk van maatschappelijke weerbaarheid. Niet opgevat als een militaire of veiligheidsopgave, maar als een maatschappelijk vraagstuk dat raakt aan democratische waarden, moreel handelen en het functioneren van beroepspraktijken.
Het paper laat zien dat maatschappelijke weerbaarheid concreet wordt:
- in professioneel handelen onder druk
- in werken vanuit relaties en vertrouwen
- in morele afwegingen en vragen rond zingeving
- in de spanning tussen maakbaarheid en kwetsbaarheid
Het paper vormt een inhoudelijke onderlegger van het werkcongres en biedt verdieping voor iedereen die zich wil voorbereiden of het gesprek wil voortzetten na afloop.
Lees het paper ‘Werken aan weerbare praktijken’ (PDF)
09.30 – 10.00 uur Inloop en ontvangst
10.00 – 10.50 uur Plenair programma: opening en keynotes
11.00 – 11.45 uur Workshop ronde 1
11.45 – 11.50 uur Wisseltijd
11.50 – 12.35 uur Workshop ronde 2
12.45 – 13.30 uur Lunch
13.30 – 14.15 uur Workshop ronde 3
14.30 – 15.00 uur Plenaire terugkoppeling en afronding
15.00 uur Netwerkborrel
Locatie: Christelijke Hogeschool Ede, Oude Kerkweg 100, Ede
Parkeerlocaties
Er zijn vier gratis parkeerlocaties:
- CHE - aan de Zandlaan, gelegen achter het Prismagebouw.
- Aan de Reehorsterweg.
- Achter de Van der Knaaphal, te bereiken via de Zandlaan.
- Bij het Kanonnenpad, te bereiken via de Bovenbuurtweg.
Parkeerplekken voor mindervaliden
Aan de achterzijde van de CHE (Reehorsterweg) zijn meerdere parkeerplekken voor mindervaliden. Het gebouw is ook via de achteringang toegankelijk.
Oplaadpunten
Er zijn vijf parkeerplaatsen met elektrische oplaadpunten. Twee bevinden zich op het parkeerterrein van de CHE aan de Zandlaan en twee op het openbare parkeerterrein aan de Reehorsterweg.
Openbaar vervoer
Er zijn frequente en goede verbindingen naar station Ede-Wageningen. Kijk voor de juiste reisgegevens op www.ns.nl.
Heb je vragen over het werkcongres, mail dan naar maatschappelijkeweerbaarheid@che.nl
Werken aan weerbare praktijken [paper]
Wat verstaan we eigenlijk onder maatschappelijke weerbaarheid? En hoe krijgt dit vorm in het dagelijks handelen van professionals, organisaties en gemeenschappen?
In het paper Werken aan weerbare praktijken verkent lector Robert van Putten (Christelijke Hogeschool Ede) hoe een eerste vraag rond samenwerking met Defensie zich heeft verbreed tot het bredere vraagstuk van maatschappelijke weerbaarheid. Niet opgevat als een militaire of veiligheidsopgave, maar als een maatschappelijk vraagstuk dat raakt aan democratische waarden, moreel handelen en het functioneren van beroepspraktijken.
- Het paper laat zien dat maatschappelijke weerbaarheid concreet wordt:
- in professioneel handelen onder druk
- in werken vanuit relaties en vertrouwen
- in morele afwegingen en vragen rond zingeving
- in de spanning tussen maakbaarheid en kwetsbaarheid
Het paper vormt een inhoudelijke onderlegger van het werkcongres en biedt verdieping voor iedereen die zich wil voorbereiden of het gesprek wil voortzetten na afloop.
Waarom dit congres?
De aandacht voor maatschappelijke weerbaarheid neemt nationaal en lokaal toe. Overheid, maatschappelijke organisaties, bedrijven, professionals en burgers staan voor de gezamenlijke opgave om voorbereid te zijn op uiteenlopende vormen van ontwrichting, terwijl democratische waarden, vertrouwen en menselijke waardigheid onder druk kunnen komen te staan. Weerbaarheid gaat daarbij niet alleen over paraatheid, maar over de vraag hoe een samenleving functioneert wanneer het erop aankomt.
Dit werkcongres richt zich op maatschappelijke weerbaarheid als een gedeelde verantwoordelijkheid. Het sluit aan bij de context waarin defensie de samenwerking zoekt met onderwijs, onderzoek en maatschappelijke organisaties, maar verbreedt deze context naar de samenleving als geheel. Niet vanuit militaire paraatheid of technische veiligheid, maar vanuit de kracht van mensen, beroepspraktijken en gemeenschappen.
Centraal staat hoe professionals, bestuurders en burgers in het dagelijks handelen vormgeven aan weerbaarheid binnen zorg, onderwijs, journalistiek, bestuur en maatschappelijke initiatieven.
Weerbaarheid ontstaat niet uitsluitend door zelfredzaamheid of overheidsingrijpen, maar juist in relaties, vertrouwen en gedeelde waarden. Daarom staat tijdens het congres de versterking van maatschappelijke zelforganisatie en lokale veerkracht centraal, evenals de democratische en morele weerbaarheid van instituties.
Ook is er aandacht voor bronnen van betekenis, moraal en zingeving die mensen en gemeenschappen helpen stand te houden onder druk.
Het werkcongres biedt ruimte voor verdieping, dialoog en gezamenlijke verkenning van deze opgave, met het oog op leren, samenwerken en het zetten van vervolgstappen.
